Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń buıryǵy  №144

2014 jylǵy 22 jeltoqsan, Astana qalasy Memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattama jasaýdyń jáne qujattamany basqarýdyń úlgilik qaǵıdalaryn bekitý týraly «Ulttyq muraǵat qory jáne muraǵattar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Zańynyń 18-babynyń 2-tarmaǵynyń 2-2) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattama jasaýdyń jáne qujattamany basqarýdyń úlgilik qaǵıdalary bekitilsin. 2. Muraǵat isi jáne qujattama departamenti zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryqtyń memlekettik tirkelýinen keıin on kúntizbelik kúnniń ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaý úshin joldaýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne sport vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A. Muhamedıuly. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2014 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy №144 buıryǵymen bekitilgen Memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattama jasaýdyń jáne qujattamany basqarýdyń úlgilik qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattama jasaýdyń jáne qujattamany basqarýdyń úlgilik qaǵıdalary (budan ári – Úlgilik qaǵıdalar) «Ulttyq muraǵat qory jáne muraǵattar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Zańynyń 18-baby 2-tarmaǵynyń 2-2) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen. 2. Úlgilik qaǵıdalar memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda (budan ári – uıymdar) basqarýshylyq qyzmettegi qujattama jasaýdyń, qaǵaz jetkizgishtegi qupııa emes sıpattaǵy qujattarmen jumysty uıymdastyrýdyń tártibin belgileıdi. 3. Basqarýshylyq qyzmette qoldanylatyn qujattardyń quramy uıymnyń quzyretimen jáne fýnksııalarymen, máselelerdi sheshý tártibimen (jeke-dara ókim júrgizý tártibimen nemese alqalyq tártippen), basqa uıymdarmen baılanys jasaýdyń kólemimen jáne sıpatymen anyqtalady. 4. Biryńǵaı tehnıkalyq saıasat negizinde basqarýdy qujattamalyq qamtamasyz etý júıesin uıymdastyrýdy, júrgizýdi jáne jetildirýdi, qujattarmen jumys isteýde qazirgi zamanǵy tehnıkalyq quraldardy qoldanýdy, uıymdaǵy qujattarmen jumys isteýge ádistemelik basshylyq jasaý men belgilengen tártiptiń saqtalýyn baqylaýdy basqarýdy qujattamalyq qamtamasyz etý (budan ári – BQQ qyzmeti) jónindegi fýnksııalar júktelgen qurylymdyq bólimshe júzege asyrady. Shtattyq kestesinde basqarýdy qujattamalyq qamtamasyz etý jónindegi fýnksııalardy júzege asyratyn qurylymdyq bólimshe kózdelmegen uıymda bul mindetter jaýapty laýazymdy tulǵaǵa júkteledi. 5. BQQ qyzmetiniń jáne qurylymdyq bólimshelerdiń basshylary aýysqan kezde qujattar men ister, sondaı-aq olardyń tirkeý-baqylaý nysandary (budan ári – TBN) jańadan taǵaıyndalǵan basshyǵa nemese jaýapty laýazymdy tulǵaǵa qabyldaý-tapsyrý aktisi boıynsha tapsyrylady. 6. Osy Úlgilik qaǵıdalar Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qupııalaryn qamtıtyn qujattarǵa, «Qyzmet babynda paıdalaný úshin» belgisi bar qyzmettik aqparatpen jumys isteý tártibine taralmaıdy. 2. Qujattama jasaý, qujattardy daıyndaý men rásimdeý tártibi 7. Memlekettik uıymdardyń normatıvtik quqyqtyq jáne quqyqtyq aktilerin daıyndaý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady. 8. Qujattar qazaq tilinde daıyndalady, orys tili resmı túrde qazaq tilimen teń qoldanylady, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1997 jylǵy 11 shildedegi Zańynda kózdelgen jaǵdaıda basqa tilder de qoldanylady. Qazaq tilindegi qujat jáne orys tilinde nemese ózge tilde jasalatyn teńtúpnusqaly qujattyń árqaısysy jeke blankilerde (jeke paraqtarda) basylyp shyǵarylady jáne biryńǵaı derektemelermen rásimdeledi. 9. Qujatty jasaǵanda jáne rásimdegende blankiler qoldanylady. Blankide qujat derektemeleri osy Úlgilik qaǵıdalardyń 1-qosymshasynda kórsetilgen qujat derektemeleriniń ornalasý shemasyna sáıkes ornalasady. 10. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri qujattardy A4 (210h297 mm), A5 (148h210 mm) formattaǵy qaǵazdyń aq paraqtarynda daıyndaıdy. Qujattardy qaǵaz paraqtarynda daıyndaý kezinde: 1) qujatty shyǵarǵan uıymnyń resmı ataýy; 2) hattardan basqa qujat túriniń ataýy; 3) qujattyń kúni; 4) qujattyń tirkeý nómiri; 5) qujatqa qol qoıǵan laýazymdy tulǵanyń ataýy, qoly jáne qolynyń tolyq jazylýy; 6) mór bederi kórsetiledi. 11. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri blanktiń ornyna uıymnyń ataýy beınelengen mórtabannyń bederin aq qaǵaz paraǵynyń sol jaq joǵarǵy buryshyna qoıý arqyly qoldanady. 12. Qujattardyń blankileri A4 nemese A5 formatty qaǵazdyń aq paraqtarynda daıyndalady. Blankide jáne onsyz rásimdelgen qujattyń árbir paraǵynyń jıekteri keminde: sol jaǵynan – 20 mm; oń jaǵynan – 10 mm; joǵarǵy jaǵynan – 10 mm; tómengi jaǵynan – 10 mm bolýy tıis. Eki jaqty basyp shyǵarý kezinde qujat paraǵynyń syrtqy jaǵynyń jıekteri keminde: sol jaǵynan – 10 mm; oń jaǵynan – 20 mm; joǵarǵy jaǵynan – 10 mm; tómengi jaǵynan – 10 mm bolýy tıis. 13. Uıymda qujattardyń kelesi blankileri qoldanylady: 1) osy Úlgilik qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes hattyń blankisi; 2) osy Úlgilik qaǵıdalardyń 3-qosymshasyna sáıkes naqty qujat túriniń blankisi; 3) osy Úlgilik qaǵıdalardyń 4-qosymshasyna sáıkes jalpy blankisi. Jalpy blank hattan basqa kez kelgen qujatty jasaý kezinde paıdalanylady. 14. Qujattardyń blankileri tıpografııalyq tásilmen, jedel polıgrafııalyq quraldardyń kómegimen nemese qujatty daıyndaý kezinde tikeleı basylyp shyǵarylady. 15. Memlekettik uıymdardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Eltańbasy beınelengen blankileri esepke alynýy tıis, ol úshin qujat blankisiniń ár danasynyń sol jaq tómengi buryshyna tıpografııalyq tásilmen nemese nýmeratormen nómir, serııa qoıylady. 16. Qujattardyń blankileri qatań túrde maqsatyna saı qoldanylady jáne basqa uıymdarǵa nemese tulǵalarǵa uıym basshynyń tıisti ruqsatynsyz berilmeıdi. 17. О́kimdik qujattardan basqa, ishki qujattar aq qaǵazdarda jasalynady. 3. Qujat derektemelerin rásimdeý tártibi 18. Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Eltańbasy uıymnyń qujat blankisinde Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik rámizderi týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerinde belgilengen talaptarǵa sáıkes beınelenedi. 19. Emblema, logotıp nemese taýar belgisi (qyzmet kórsetý belgisi) blankige uıymnyń quryltaı qujattaryna sáıkes ornalastyrylady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Eltańbasy beınelengen blankide emblema, logotıp nemese taýar belgisi (qyzmet kórsetý belgisi) ornalastyrylmaıdy. 20. Uıymnyń, fılıaldyń (ókildiktiń) resmı ataýy quryltaı qujattaryna sáıkes uıymdas­tyrýshylyq-quqyqtyq nysany kórsetilgen ataýyn qamtıdy. Dárejeleri teń eki jáne odan kóp uıymdar ázirlegen birlesken qujatty rásimdegen kezde uıymdardyń resmı ataýlary uıymdar ataýlarynyń álipbılik retine qaraı bir deńgeıde ornalastyrylady. Eki jáne odan da kóp uıymdar ázirlegen birlesken qujatty rásimdegen kezde resmı ataýlar uıymdar ıerarhııasynyń kishireıýine qaraı jazylady. Birlesken qujat uıymdardyń mórlerimen kýálandyrylýy tıis. Uıymnyń, fılıaldyń (ókildiktiń) qysqartylǵan ataýy ol quryltaı qujattarynda bekitilgen jaǵdaılarda ǵana keltiriledi jáne tolyq ataýynan tómen jaqsha ishinde jazylady. Qurylymdyq bólimsheniń ataýy ol qujattyń avtory bolǵan jaǵdaıda ǵana kórsetiledi jáne uıym ataýynan tómen ornalastyrylady. 21. Uıym týraly anyqtamalyq derekterde – pochtalyq mekenjaıy, telefondardyń, telefaksterdiń nómirleri, elektrondyq pochtanyń mekenjaıy jáne uıymnyń qalaýy boıynsha basqa da málimetter kórsetiledi. 22. Hattan basqa qujattardyń barlyq túrinde qujat túriniń ataýy kórsetiledi. Qujat túriniń ataýy bas áriptermen jartylaı qalyń qarippen basylyp shyǵarylady. 23. Qujatqa (ókimdik qujattar, hattar, anyqtamalar jáne basqalar) qol qoıylǵan kún nemese oqıǵanyń (hattama, akt jáne basqalar) qujattalǵan kúni qujattyń kúni bolyp tabylady. Bekitiletin qujat úshin (ereje, reglament, qaǵıda jáne basqalar) – bekitilgen kún. Qujattyń kúnin qujatqa qol qoıýshy nemese bekitýshi laýazymdy tulǵa qoıady. Qujattyń jobasyn daıyndaý kezinde aıy men jyldyń belgileri ǵana basylady. Eger qujattyń avtory birneshe uıym bolsa, onda sońǵy qol qoıylǵan (bekitilgen) kún qujattyń kúni bolyp esepteledi. Uıym ishindegi qujattyń ótýi men oryndalýyna (tanystyrylýyna) baılanysty qyzmettik belgilerge kúni men qol qoıylady. Qujattyń kúni arab sanymen kelesi dáıektilikpen – jyl, aıdyń kúni, aı. Aıdyń kúni men aı jup arab sanymen núkte arqyly bólinip, jyl tórt arab sanymen rásimdeledi. Kúndi sóz-san tásilimen jazý normatıvtik quqyqtyq, quqyqtyq aktilerde, hattamalarda, banktik jáne qarjylyq qujattarda, azamattardyń zańdy quqyqtary men múddelerin anyqtaıtyn qujattarda, normatıvtik quqyqtyq aktilerge silteme jasaǵanda qoldanylady jáne «2014 jylǵy 05 sáýir» dep rásimdeledi. 24. Shyǵys qujattyń tirkeý nómiri uıymnyń ister nomenklatýrasyndaǵy istiń ındeksinen, qujattyń TBN rettik nómirinen turady. Uıymnyń qalaýy boıynsha tirkeý nómirine qosymsha derektemeler qosylýy múmkin. Eki jáne odan kóp uıymdarmen jasalǵan qujattyń tirkeý nómiri (ındeksi) osy uıymdardyń ózderiniń tirkeý nómirlerinen (ındeksterinen) turady jáne avtorlarynyń qujatta kórsetilý retine qaraı qısyq syzyq arqyly qoıylady. 25. Kiris qujatynyń nómirine (ındeksine) jáne kúnine jasalǵan siltemede jaýap berilip otyrǵan qujattyń tirkeý nómiri men kúni kórsetiledi. 26. Hattan basqa qujattardyń barlyq túrlerinde qujattyń jasalǵan nemese basyp shyǵarylǵan jeri kórsetiledi. О́kimdik qujattardan basqa ishki qujattarda qujattardyń daıyndalǵan nemese basyp shyǵarylǵan jeri kórsetilmeıdi. 27. Qol jetimdilikti shekteý grıfi qujattyń birinshi paraǵynyń joǵarǵy oń jaq buryshynda ornalastyrylady. 28. Qujattar uıymdardyń, olardyń qurylymdyq bólimsheleriniń, laýazymdy nemese jeke tulǵalardyń atyna joldanady. Qujat uıymnyń, onyń qurylymdyq bólimshesiniń atyna joldanǵan kezde olardyń ataýy kishi árippen, jartylaı qalyń qarippen ataý septiginde, qujat joldanǵan tulǵanyń laýazymy barys septiginde jazylady. Qujatty uıym basshysyna joldaǵan kezde uıymnyń ataýy adresat laýazymynyń quramyna kiredi. Qujatty jeke tulǵanyń atyna joldaǵan kezde onyń pochtalyq mekenjaıy kórsetiledi. Uıym ishinde hat almasý kezinde laýazymdy tulǵanyń tegi men aty-jónin barys septiginde kórsetýge ruqsat etiledi. Eger qujat birneshe tektes uıymdarǵa baǵyttalǵan bolsa, olar jalpylanyp kórsetiledi. Qujattaǵy adresat tórteýden aspaýy tıis. Ekinshi, úshinshi, tórtinshi adresattardyń aldynda «Kóshirme» degen sóz kórsetilmeıdi. Adresattardyń sany kóp bolsa, onda qujatty taratýdyń tizimi (tizilimi) jasalady. Qujatty turaqty emes adresattarǵa joldaǵan jaǵdaıda derektemeler quramyna oryndaýshy rásimdegen «Adresattyń» pochtalyq mekenjaıy kiredi. Pochtalyq mekenjaıdyń elementteri «Pochta týraly» 2003 jylǵy 8 aqpandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 8-baby 2-tarmaǵynyń 20-5) tarmaqshasyna sáıkes bekitligen Pochta baılanysy qyzmetterin kórsetý qaǵıdalaryna sáıkes dáıektilikpen kórsetiledi. Qujatty jeke tulǵanyń atyna joldaǵan kezde alýshynyń esiminiń bas áripteri jáne tegi jazylady, sodan keıin pochtalyq mekenjaıy kórsetiledi. 29. Qujatty bekitý grıfi qujattyń birinshi paraǵynyń oń jaq joǵarǵy buryshyna qoıylady jáne kishi áriptermen jazylady. Qujatty naqty laýazymdy tulǵa bekitken kezde bekitý grıfi kelesi elementterden turady – «Bekitemin» (tyrnaqsha qoldanylmaı kishi áriptermen rásimdeledi), laýazymnyń ataýy, qoly, aty-jóni, tegi jáne bekitý kúni. Qujatty laýazymy teń eki nemese odan kóp tulǵalar bekitken kezde bekitý grıfi uıymdar ataýynyń álipbılik tártippen bir deńgeıde ornalastyrylady. Qujat qaýlymen, sheshimmen, buıryqpen, hattamamen bekitilgen kezde bekitý grıfi «Bekitildi (gen)» degen sózden, ataý septigindegi ókimdik qujattyń túrinen jáne onyń kúni men nómirinen turady. 30. Buryshtama qujattyń birinshi paraǵyna, oń jaq joǵarǵy bóligindegi mátinnen bos orynǵa qoıylady. Buryshtamanyń quramyna oryndaýshynyń (oryndaýshylardyń) esiminiń bas áripteri, tegi (tekteri), tapsyrmanyń (tapsyrmalardyń) mazmuny, oryndalý merzimi, avtordyń qoly jáne kúni kiredi. Qosymsha nusqaýlardy, tapsyrmalardy qajet etpeıtin jáne oryndalýynyń úlgilik merzimderi bar qujattardyń buryshtamalarynda oryndaýshy, buryshtama avtorynyń qoly, kúni kórsetiledi. Tapsyrma eki jáne odan da kóp tulǵaǵa berilgen jaǵdaıda, eger buryshtamada aıryqsha kórsetilmese, tapsyrmadaǵy birinshi kórsetilgen tulǵa jaýapty oryndaýshy bolyp tabylady. Uıymdardyń birinshi basshylary, olardyń orynbasarlary buryshtamany, buryshtama qoıǵan tulǵanyń qolynyń astyna kiris tirkeý nómirin, kelip túsken kúninen jáne buryshtama tıesili qujattyń derektemeleri týraly belgilerdi (avtordy, qujattyń shyǵys nómiri men kúni), sondaı-aq osy tarmaqta kózdelgen derektemelerdiń basqa elementterin kórsete otyryp jeke blankide (fıshkada) rásimdeı alady. Basqa uıymdarǵa joldanatyn tapsyrma túrindegi buryshtamany BQQ qyzmeti tirkeıdi. 31. Qujat mátininiń taqyryby, qujattyń sol jaq jıeginiń shetinen, jartylaı qalyń qarippen, sózder tasymaldanbaı rásimdeledi jáne ár jolda 35 belgiden artyq belgi bolmaýy tıis. Ádilet organdarynda memlekettik tirkeýdi qajet etpeıtin qujattarda taqyryptyń kólemi 5 joldan asqan kezde taqyrypty qujattyń ortasyna rásimdeýge ruqsat etiledi. Taqyryptyń sońynan núkte qoıylmaıdy. Mátinniń taqyryby qysqa, qujattyń mazmunyn dál jetkizýi tıis. Qujat túriniń ataýymen kelisilýi jáne «ne týraly?» («kim týraly?»), «neni?», «kimdi?» degen suraqtarǵa jaýap berýi qajet. 10 joldan az mátinge, sondaı-aq A5 formattaǵy blankide jasalǵan qujatqa taqyryp qoıylmaıdy. 32. Qujattyń oryndalýyn baqylaý týraly belgi «Baqylaý», «Baqylaýǵa alyndy» sózderimen nemese mórtabandarmen belgilenedi jáne qujattyń birinshi paraǵynyń sol jaq joǵarǵy jaǵynda mátinnen bos jerge qoıylady. 33. Qujattyń mátini saýalnama, dıagramma, keste, baılanysty mátin nemese kórsetilgen nysandardy úılestirýshi retinde rásimdeledi. Saýalnama nysany belgili bir belgiler jıyntyǵy boıynsha bir obekti týraly aqparatty san nemese sóz arqyly baıandaý kezinde qoldanylady. Mátindi saýalnama túrinde qurastyrǵan kezde sıpattalatyn obektiniń ataýy ataý septiginde zat esimmen nemese ekinshi jaqtaǵy etistikti sóz tirkesterimen osy shaqta ne ótken shaqtyń kópshe túrinde (bar, bolǵan) jazylady. Sóz arqyly jazylǵan sıpattama belgilerdiń ataýymen kelisilýi qajet. Dıagramma nysany aqparatty san nemese sóz arqyly baıandaý kezinde qoldanylady. Dıagramma bólinbeýi jáne basqa betke kóshpeýi kerek. Keste nysany birqatar belgileri boıynsha birneshe obektiler týraly aqparatty san nemese sóz arqyly baıandaýda qoldanylady. Kestelerde mátindi bólýdiń eki deńgeıi bar – tiginen – baǵan jáne kóldeneńinen – jol. Kesteniń baǵany men joldaryn zat esimniń ataý septiginde jazylǵan taqyryby bolýy kerek. Baǵandar men joldardyń taqyrypshalary taqyryppen úılesimdi bolýy kerek. Eger kesteler eki jáne odan da kóp paraqtarda rásimdelse, kestelerdiń baǵandary nómirlenedi, ekinshi paraqtan bastap osy baǵandardyń nómirleri ǵana kórsetiledi. Kesteler qujattyń mátininde nemese qosymshalarda ornalastyrylady. Eger mátinde bireýden artyq kesteler bolsa, olar arab sandarymen nómirlenedi. Qujattyń mátini tarmaqtarǵa bóline alady. Qujattaǵy tarmaqtar logıkalyq dáıektilikpen mańyzdylyǵyna qaraı, máseleni sheshý satysynyń hronologııasyn eskere otyryp ornalastyrylady. Kólemi jaǵynan aýqymdy qujattardyń mazmuny jaǵynan jaqyn tarmaqtary – taraýlarǵa, birneshe taraýlar – bólimderge, al bólimder – bólikterge biriktirilýi múmkin. Kólemi jaǵynan aýqymdy taraýlar – paragraftarǵa, al aýqymdy taraýlar – kishi bólimderge bólinedi. Tarmaqtar tarmaqshalarǵa bólinýi múmkin. Tarmaqtar men tarmaqshalardyń ishinde abzastarǵa bólinetin bólikter bolýy múmkin. Birinshi jolda azat jolmen bólinetin, qujat mátinniń mazmunynyń birtutas bóligi abzas bolyp esepteledi. Qujattardyń mátininde abzastardy syzyqshamen nemese basqa da belgilermen belgileýge ruqsat etilmeıdi. Qujattyń tarmaǵy, paragrafy, taraýy, bólimderi jáne bólikteri núkte arqyly arab sanymen kelesideı nómirlenedi – 1., 2., 3. jáne odan ári. Tarmaqtaǵy tarmaqshalardyń nómirleri jaqsha arqyly bólinetin arab sandarymen kelesideı belgilenedi – 1), 2), 3) jáne odan ári. Tarmaqtardyń, taraýlardyń jáne bólimderdiń nómirlenýi qujat boıynsha birtutas, al tarmaq ishinde tarmaqshalardyń, paragraf ishinde taraýlardyń, bólim ishinde kishi bólimderdiń nómirleri derbes júrgiziledi. Qujat mátini jazý mashınkasynda bir jarym jolaralyq ınterval arqyly nemese kompıýter tehnıkasynyń qurylǵylary kómegimen mólsheri 14 Times New Roman qaripimen jolaralyq bir ınterval arqyly basylady. Jekelegen jaǵdaılarda, sondaı-aq kestelerdi, qosymshalardy, oryndaýshy týraly belgini, eskertýlerdi jáne basqalardy rásimdegende qarip mólsheri men jolaralyq ıntervaldy ózgertýge bolady. Qujatty eki jáne odan da kóp paraqta rásimdegende ekinshi jáne odan keıingi paraqtar nómirlenedi. Nómirler arab sandarymen paraqtyń joǵarǵy jıeginiń ortasyna tynys belgisinsiz qoıylady. 34. Qujattyń mátininde atalǵan qosymshanyń bar ekendigi týraly belgide paraqtardyń sany, danasy, oryndalǵan tili kelesideı qoıylady: «Qosymsha: 3 paraqta, 1 danada, qazaq tilinde». Mátinde atalmaǵan qosymshalar bolǵan jaǵdaıda olardyń nómiri, ataýy (bar bolǵan jaǵdaıda kúni men ýaqyty), paraqtar sany, danasynyń sany jáne oryndalý tili kórsetiledi: «Qosymshalar: 1. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń 15. 10. 2014 jylǵy № 3-5/151 haty 3 paraqta, qazaq tilinde. 2. ... ». Eger qujattyń qosymshasy kitapshalanǵan bolsa, onda danalardyń sany ǵana kórsetiledi. Eger qujatqa qosymshalary bar basqa qujat qosa berilse, onda qosymshanyń bar ekendigi týraly belgi kelesideı rásimdeledi: «Qosymsha: Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń 2014 jylǵy 15 qazandaǵy № 3-5/151 haty jáne oǵan qosymsha, barlyǵy 7 paraqta, qazaq tilinde». Eger qosymsha qujatta kórsetilgen adresattardyń barlyǵyna joldanbasa, onda onyń bar ekendigi týraly belgide onyń qandaı adresatqa jiberilgeni kórsetiledi. Normatıvtik quqyqtyq, quqyqtyq aktilerge (buıryq, ókim, qaǵıda, nusqaýlyq, ereje, sheshim) qosymshada onyń birinshi paraǵynyń oń jaq joǵarǵy buryshynda rettik nómiri (eger qosymsha bireýden artyq bolsa), ókimdik qujattyń ataýy, onyń kúni men tirkeý nómiri kórsetilip «Qosymsha» degen sóz jazylady. 35. Joǵary turǵan organdarǵa, ókiletti, atqarýshy jáne sot bıligi organdaryna joldanatyn qujattarǵa uıym basshysy nemese onyń tapsyrmasy boıynsha birinshi orynbasary qol qoıady. Vedomstvoǵa qarasty jáne basqa uıymdarǵa, azamattarǵa joldanatyn qujattarǵa uıymnyń basshysy, onyń orynbasarlary nemese óz quzyretine sáıkes qurylymdyq bólimshelerdiń basshylary qol qoıady. Uıym ishinde qalatyn qujattarǵa mindetti túrde qol qoıylady. Joldanǵan qujattyń ornyna qujattyń kóshirmesin túsirýge ruqsat etilmeıdi. Qujatta qoıylǵan qolǵa: 1) qujatqa qol qoıǵan tulǵa laýazymynyń ataýy, qurylymdyq bólimsheniń nemese uıymnyń resmı ataýy (eger qujat blankide rásimdelmegen bolsa); 2) tulǵanyń jeke qoly jáne qoıylǵan qoldyń tolyq jazylýy (aty-jóni men tegi) enedi. Qujatqa kún sáýlesine tózimdi sııamen qol qoıylady. Qujattyń túpnusqasyna faksımıle qoıý arqyly qol qoıýǵa tyıym salynady. Qujatqa laýazymdary teń eki jáne odan da kóp tulǵalar qol qoıǵan kezde olardyń qoıǵan qoldary uıymdardyń nemese qurylymdyq bólimshelerdiń resmı ataýlarynyń álipbılik retimen ornalastyrylady. Qujatqa birneshe laýazymdy tulǵa qol qoıǵan kezde olardyń qoıǵan qoldary qyzmet ıerarhııasynyń kishireıýine sáıkes birinen keıin biri ornalastyrylady. Komıssııa jasaǵan qujatta qujatqa qol qoıǵan laýazymdy tulǵalardyń ataýy emes, olardyń komıssııa quramyndaǵy mindetteri kórsetiledi. Uıymnyń alqa organdarynyń (alqalar, keńester, maslıhattar, basqarma jáne basqalar) qujattaryna tóraǵa men hatshy (tóraǵalyq etýshi jáne jazba júrgizýshi tulǵa) qol qoıady. Uıymnyń jáne onyń qurylymdyq bólimsheleriniń apparattyq (jedel) jınalystarynyń hattamalaryna tóraǵalyq etýshi tulǵa qol qoıady. Qujattyń jobasynda kórsetilgen laýazymdy tulǵa bolmaǵan jaǵdaıda, qujat onyń mindetin atqarýshy laýazymdy tulǵanyń atyna qaıta rásimdelýi qajet. Qujatqa «úshin» kómekshi sózin qosýǵa nemese laýazym ataýynyń aldyna qıǵash syzyq qoıý arqyly qol qoıýǵa jol berilmeıdi. Qujatqa qol qoıatyn tulǵalardyń laýazymynyń ataýy jáne qoıylǵan qoldardyń tolyq jazylýy kishi áriptermen jáne jartylaı qalyń qarippen rásimdeledi. Ishki qujattarda laýazymnyń ataýyn kórsetpeýge bolady. 36. Qujat jobasyn kelisý qujatqa buryshtama (ishki kelisý) nemese kelisý grıfin (syrttaı kelisý nemese uıymnyń konsýltatıvtik-keńesshi jáne qoǵamdyq organdarymen kelisý) qoıý arqyly rásimdeledi. Qol qoıýǵa usynylǵan qujatqa oryndaýshy (jaýapty oryndaýshy) qujat jobasy daıyndalǵan qurylym basshysy, basqa da múddeli laýazymdy tulǵalar, qajet jaǵdaıda – uıymnyń qarjy jáne zań qyzmetteriniń basshylary, mindetterdiń bólinýine baılanysty uıym basshysynyń orynbasary buryshtama qoıady. Buryshtama uıymda qalatyn qujat danasynyń (jospardyń jobasyna, esepterge, hattarǵa jáne basqalar) bastapqy betinde qoıylǵan qoldan tómen qoıylady. О́kimdik qujattardyń jobalaryna buryshtama birinshi danasyna qoıylady. О́kimdik qujattyń sońǵy paraǵynyń syrtqy betine buryshtama qoıýǵa ruqsat etiledi. Buryshtamada buryshtama qoıýshynyń qoly, kúni, qajet jaǵdaıda qoltańbanyń tolyq jazylýy (aty-jónin jáne tegin), buryshtama qoıýshy laýazymynyń ataýy qamtylady. Qujat jobasyna qatysty eskertýler, erekshe pikirler jáne tolyqtyrýlar jeke paraqta rásimdeledi, bul týraly qujat jobasynda sáıkes belgiler jasalady. Eskertýler qujatqa qol qoıatyn basshyǵa baıandalady. Qujatty syrttaı kelisý kelisý grıfimen rásimdeledi, ol qujattyń sońǵy paraǵynyń sol jaq tómengi buryshyna ornalasady jáne tyrnaqsha qoldanylmaı, kishi áriptermen rásimdeletin «Kelisildi (gen)» degen sózden, sondaı-aq qujat kelisiletin tulǵa laýazymynyń ataýynan (uıymnyń ataýymen qosa), jeke qolynan jáne onyń tolyq jazylýy men kelisý kúninen turady. Qujatty laýazymdary teń eki jáne odan da kóp tulǵalarmen kelisken kezde kelisý grıfteri uıymdardyń resmı ataýlarynyń álipbılik tártibimen bir deńgeıde ornalastyrylady. Qujat birneshe laýazymdy tulǵalarmen kelisilgen kezde kelisý grıfteri laýazymdardyń qyzmettik ıerarhııasynyń kishireıýine sáıkes ornalastyrylady. Eger kelisý hatpen, hattamamen nemese basqa qujatpen júzege asyrylatyn bolsa, onda kelisý grıfinde qujat túri, uıym ataýy, qujat ýaqyty men nómiri kómektes septiginde kórsetiledi. Qujatty birneshe uıymmen syrttaı kelisý osy Úlgilik qaǵıdalardyń 5-qosymshasyna sáıkes nysanda kelisý paraǵymen rásimdelýi múmkin. 37. Uıymnyń mór bederi laýazymdy tulǵanyń qujattaǵy qolynyń túpnusqa ekendigin kýálandyrady. Uıymnyń mór bederin laýazymnyń ataýy men qoıylǵan qoldyń bir bóligin qamtıtyndaı etip qoıý qajet. 38. Qujattyń túpnusqamen sáıkestigin kýálandyrý úshin «Qoly» degen derektemeniń tómengi jaǵyna «Kóshirmesi durys» (tyrnaqshasyz) degen kýálandyrý jazbasy, kóshirmeni kýálandyrǵan tulǵa laýazymynyń ataýy, onyń jeke qoly jáne tolyq jazylýy, uıym móriniń bederi, kýálandyrylǵan kúni qoıylady. 39. Qujattyń oryndaýshysy týraly belgi «Orynd.» degen qysqartylǵan sózdi, qujatty oryndaýshynyń aty-jónin, tegin, onyń telefon nómirin, onyń ishinde ishki nómirin, bar bolǵan jaǵdaıda elektrondyq pochtasynyń mekenjaıyn qamtıdy jáne bul qujattyń sońǵy paraǵynyń bastapqy nemese syrtqy betiniń tómengi sol jaq buryshynda ornalastyrylady. 40. Qujattyń oryndalǵany jáne onyń iske jiberilgeni týraly belgi onyń oryndalǵandyǵyn rastaıtyn qujattyń nómiri men kúnine siltemeni (mundaı qujat bolmaǵan jaǵdaıda – oryndalýy týraly qysqasha málimet), «iske» degen sózdi, qujat saqtalatyn istiń nómirin jáne oryndaýshynyń qoltańbasyn qamtıdy. Qujattyń oryndalǵany jáne onyń iske jiberilgeni týraly belgi qujattyń birinshi paraǵynyń bastapqy betiniń tómengi jıegine qoıylady, oryndaýshy iske joldaǵan kúnin kórsetý arqyly qol qoıady. Shyǵys qujatta «Orynd.» belgisi, kiris nómiri, kúni qoıylady. 41. Qujattyń jasalýyna kómektesken baǵdarlamalyq qamsyzdandyrýdyń ataýyn jáne nusqasyn qamtıtyn, qaǵaz jetkizgishtegi qujattyń árbir paraǵynyń oń jaq jıegine qoıylatyn belgi (kolontıtýl) qaǵaz jetkizgishtegi qujattyń elektrondyq kóshirmeleriniń sáıkestendirgishi bolyp tabylady. 42. Qujattyń uıymǵa kelip túskeni týraly belgi qujattyń birinshi paraǵynyń bastapqy betiniń oń jaq tómengi buryshyna qoıylady jáne kiris qujattyń rettik nómirin jáne kelip túsken kúnin (qajettiligine qaraı – saǵaty jáne mınýtyn) qamtıdy. 43. Qujattyń derektemeleri – qujattyń kúni, kiris qujattyń tirkeý nómiri men kúnine silteme, mátinniń taqyryby, qujattyń mátini (abzassyz), qujatty kelisý týraly belgi (kelisý grıfi), qujattyń kóshirmesin bekitý týraly belgi, qujatty oryndaýshy týraly belgi derektemeleri sol jaq jıekten rásimdeledi, qosymshanyń bolýy týraly, qoltańba (qujatqa qol qoıǵan laýazymdy tulǵanyń ataýy) derektemeleri, qujatty keliskendigi týraly belgi (kelisý grıfi), qujat kóshirmesin kýálandyrý týraly belgi abzastan rásimdeledi. 4. Buıryqtardy daıyndaý men rásimdeý táritibi 44. Buıryqtarmen quqyqtyq sıpattaǵy, sondaı-aq jedel, uıymdastyrý, kadr boıynsha (jumysqa qabyldaý, aýystyrý, mindetterdi qatar atqarý, jumystan bosatý, attestattaý, biliktiligin arttyrý, ataq berý, tegin aýystyrý, kótermeleý, marapattaý, tártiptik jaza qoldaný, eńbekaqy tóleý, syıaqy berý, túrli tólemder, qyzmetkerler demalysynyń barlyq túrleri, negizgi qyzmet beıini boıynsha kezekshilikter, issaparlar) jáne uıym jumysynyń basqa da máseleleri jónindegi sheshimder osy Úlgilik qaǵıdalardyń 6-qosymshasyna sáıkes nysanda rásimdeledi. Normatıvtik quqyqtyq aktiler Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2006 jylǵy 16 tamyzdaǵy № 773 qaýlysymen bekitilgen Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi resimdeý jáne kelisý qaǵıdalaryna sáıkes rásimdeledi. Buıryqtyń derektemeleri: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Eltańbasy nemese emblema, logotıp, taýar belgisi (qyzmet kórsetý belgisi) osy Úlgilik qaǵıdalardyń 18, 19-t. talaptary eskere otyryp; 2) uıymnyń resmı ataýy; 3) qujat túriniń ataýy; 4) buıryqtyń kúni; 5) buıryqtyń tirkeý nómiri; 6) buıryq shyǵarylǵan jer; 7) mátinniń taqyryby; 8) mátin; 9) qoly; 10) buıryqty keliskendigi týraly belgi; 11) uıymnyń mór bederi bolyp tabylady. Bólimsheler uıym basshysynyń, onyń orynbasarynyń tapsyrmalary negizinde nemese bastamashylyq tártippen buıryqtardyń jobalaryn ázirleıdi jáne engizedi. Kadr máseleleri jónindegi buıryqtardyń jobalaryn tıisti qujattardyń (jeke eńbek sharttary, ótinishter, baıandaý (qyzmettik) jazbalar, usynymdar jáne basqalar) negizinde kadr qyzmeti daıyndaıdy. Buıryqtardyń jobalaryna jáne olardyń qosymshalaryna oryndaýshy jáne jobany engizgen bólimshe basshysy, jobada mindetter men tapsyrmalar kózdelgen bólimshelerdiń basshylary, sondaı-aq BQQ qyzmeti men zań qyzmetiniń basshylary, mindetteriniń taǵaıyndalýyna baılanysty uıym basshysynyń orynbasary buryshtama qoıady. Buıryqtyń jobasyn kelisý kezinde týyndaǵan kelispeýshilikter jobaǵa qosa beriletin anyqtamada baıandalady. Eger kelisý prosesinde buıryq jobasyna qaǵıdattyq sıpattaǵy ózgerister engizilse, onda ol pysyqtalyp, qaıta kelisýden ótedi. Buıryqtar qazaq tilinde rásimdeledi, sonymen qatar, qajet bolǵan jaǵdaıda kúshteri teń orys tilderinde rásimdele alady. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri buıryqtardy jasaý kezinde qazaq nemese orys tilderin nemese basqa is júrgizý tilin qoldana alady. Buıryqtar kúntizbelik jyl sheginde rettik nómirmen nómirlenedi. Negizgi qyzmet boıynsha, jeke quram boıynsha buıryqtar tıisti jýrnaldarda (derekter bazasynda) jeke tirkeledi. Jeke quram boıynsha buıryqtardyń rettik nómirine syzyqsha arqyly «j/q» nemese «i» lıterleri qosylady. Buıryqtardyń kóshirmeleri nemese olardyń kóbeıtilgen danalary mórmen kýálandyrý ýaqytyn kórsetý arqyly kýálandyrylady jáne oryndaýshy jasaǵan jáne qol qoıǵan taratylý tizimine sáıkes adresattarǵa joldanady. Buıryqtyń mátini ádette aıqyndaýshy (kirispe) jáne ókimdik eki bólikten turady. Aıqyndaýshy (kirispe) bólikte buıryqty shyǵarýǵa negiz bolǵan maqsattar men mindetter, faktiler men oqıǵalar baıandalady. Eger buıryq basqa qujattyń negizinde shyǵarylsa, onda aıqyndaýshy bólikte atalǵan qujattyń ilik septigindegi ataýy, onyń avtory, kúni, nómiri men taqyryby kórsetiledi. Ádilet organdarynda tirkelgen normatıvtik quqyqtyq aktige silteme jasalǵan kezde onyń Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde tirkelgen nómiri qosymsha kórsetiledi. Buıryq jobasyndaǵy kirispe «buıyramyn» degen sózben aıaqtalady, ol bas áriptermen, jartylaı qalyń qarippen jazylady jáne ony basqa jolǵa tasymaldaýǵa bolmaıdy. О́kimdik bólik árbir is-qımyldy oryndaýshyny jáne oryndalý merzimin kórsete otyryp, tapsyrylatyn is-qımyldardy sanamalap keltirýdi qamtýy tıis. О́kimdik bólik tarmaqtarǵa, tarmaqshalarǵa jáne abzastarǵa bólinýi múmkin. Birtekti sıpattaǵy is-qımyldar bir tarmaqshada keltirilýi múmkin. Oryndaýshylar retinde qurylymdyq bólimsheler nemese naqty laýazymdy tulǵalar kórsetiledi. О́kimdik bóliktiń sońǵy tarmaǵynda buıryqtyń oryndalýyn baqylaý júkteletin qurylym nemese laýazymdy tulǵa týraly málimetter bolýy múmkin. Qyzmetkerlerdi kadr máseleleri jónindegi buıryqtarmen tanystyrý «qujatty keliskendigi týraly belgi» degen derektemeden tómen nemese buıryqtyń syrtqy betinde qoıylatyn qyzmetkerdiń qolymen kýálandyrylady. «Qujatqa qosymshanyń bar ekendigi týraly belgi» derektemesi buıryq mátininen keıin derbes rásimdelmeıdi. Eger buıryqqa qol qoıǵan tulǵanyń qoly blankide ornalassa, onda ol tulǵanyń laýazymynyń tolyq ataýy kórsetilmeıdi. Birlesken buıryqtarda, birlesip qol qoıǵan tulǵalardyń laýazymdarynyń ataýlary tolyq jazylady. 5. Hattamany daıyndaý men rásimdeý tártibi 45. Hattama keńes (otyrys), jınalys kezinde jazylǵan jazbalardyń, usynylǵan baıandama men sóılegen sózderdiń tezısteriniń, anyqtamalardyń, sheshimder jobalarynyń jáne basqa materıaldardyń negizinde osy Úlgilik qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysanda jasalady. Uıym ishinde jasalǵan jáne onyń sheginen shyqpaıtyn hattamany blankide rásimdemeýgei bolady. Hattama derektemeleri: 1) uıymnyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheniń resmı ataýy; 2) qujat túriniń ataýy; 3) kúni; 4) hattamanyń tirkeý nómiri; 5) hattama shyǵarylǵan jer; 6) bekitý grıfi (keıbir jaǵdaılarda); 7) mátinniń taqyryby; 8) mátini; 9) qoly bolyp tabylady. Uıymdarda hattamalar tolyqtaı nemese qysqasha nysandy basylyp shyǵarylýy múmkin. Hattamanyń tolyq mátini ádette kirispe jáne negizgi eki bólikten turady. Kirispe bóliginde hattamanyń taqyrybynan keıin – otyrys (jınalys) tóraǵasynyń (tóraǵalyq etýshiniń) jáne hatshynyń tegi men aty-jóni, qatysýshylardyń tizimi nemese qatysýshylardyń sany 10 adamnan assa, qosa berilgen qatysýshylardyń tizimine silteme kórsetiledi. Turaqty jumys isteıtin alqaly organ otyrysynyń hattamasynda alqaly organnyń qatysqan músheleri álipbılik tártippen tegi boıynsha derbes jazylady. Olardan keıin laýazymy men uıymnyń ataýyn kórsete otyryp shaqyrylǵandardyń tegi jazylady. Kirispe bólim kún tártibiniń árbir tarmaǵy boıynsha baıandamashyny kórsete otyryp, mańyz­dylyǵyna qaraı jazylǵan kún tártibimen (qaralatyn máselelerdiń tizbesimen) aıaqtalady. Ár másele arab sanymen nómirlenedi jáne onyń ataýy abzastan, úlken árippen bastalyp, «týraly» degen kómekshi sózben aıaqtalýy tıis. Jekelegen jaǵdaıda kún tártibi hattamaǵa qosa berilýi múmkin, al hattamanyń ózinde mátinniń aldynda «Kún tártibi qosa berilip otyr» degen jazba jasalady. Hattamanyń negizgi bóligi kún tártibiniń tıisti tarmaqtaryna sáıkes keletin bólimderden turady. Árbir bólimniń mátini – bas áriptermen jáne jartylaı qalyń qarippen sol jaq jıekten jazylatyn tyńdaldy – sóz sóıledi – qaýly etti (sheshti) degen shema boıynsha qurastyrylady. Qabyldanǵan sheshim tolyq basylyp shyǵarylady, qajet jaǵdaıda daýys berýdiń qorytyndysy keltiriledi. Talqylaý kezinde aıtylǵan erekshe pikirlerdiń mazmuny hattama mátininde tıisti qaýlydan (sheshimnen) keıin jazylady. tyńdaldy bóliminde baıandamashynyń esiminiń bas árpi men tegi (laýazymynyń ataýy kún tártibinde kórsetiledi), baıandama men jaryssózderdiń negizgi mazmundary hattamanyń mátininde ornalastyrylady nemese oǵan qosymsha beriledi, sońǵy jaǵdaıda mátinde «Jaryssózderdiń mátini qosymshada» degen silteme jasalady. sóz sóıledi bóliminde sóz sóılegenderdiń esiminiń bas árpi, tegi, qajettiligine qaraı laýazymy jáne olardyń sózderiniń mazmuny otyrysta aıtylǵan retine sáıkes kórsetiledi. Baıandamashyǵa, sóz sóılegenderge qoıylǵan suraqtar men olarǵa berilgen jaýaptar olardyń túsýine qaraı hattamalanady jáne sol retpen jazylady, bul jaǵdaıda «Suraq», «Jaýap» sózderi jazylmaı, suraq qoıǵan nemese jaýap bergenderdiń atynyń bas árpi men tegi kórsetiledi. Qaýly qabyldaý bóliminde tuıyq raıly etistikterdiń kómegimen qabyldanǵan sheshimder jazylady. Qysqasha hattamanyń mátini de eki bólikten turady. Kirispe bóliginde kún tártibi kórsetilmeıdi. Qysqasha hattamanyń negizgi bóligi qaralyp otyrǵan máselelerdiń ataýy jáne olar boıynsha qabyldanǵan sheshimderdi qamtıdy. Máselelerdiń ataýy nómirlenedi, «týraly» degen kómekshi sózben aıaqtalyp, ortalyqtandyrylyp basyp shyǵarylady (ár joldyń basy men sońy ornalasý aımaǵynyń shekarasynan teń aralyqta) jáne sońǵy joldyń tómengi jaǵynan bir syzyqpen syzylady. Syzyqtyń astyńǵy jaǵynda atalǵan máseleniń talqylaýynda sóz sóılegen laýazymdy tulǵalardyń tegi kórsetiledi. Keıin másele boıynsha qabyldanǵan sheshim kórsetiledi. Hattamanyń taqyrybyna alqaly qyzmet túri men alqaly organnyń ataýy ataý septiginde kórsetile otyryp (qyzmetkerlerdiń jınalysy, keńes otyrysy jáne basqalar) engiziledi. Hattamaǵa tóraǵa men hatshy (tóraǵalyq etýshi men jazba júrgizgen tulǵa) qol qoıady. Otyrystyń kúni hattamanyń kúni bolyp tabylady. Eger ol birneshe kúnge sozylsa, onda syzyqsha arqyly otyrystyń bastalǵan jáne aıaqtalǵan kúni kórsetiledi. Hattamalarǵa is júrgizý jylynyń sheginde hattamalardyń ár toby boıynsha jeke-jeke rettik nómir beriledi – jınalystar, keńester, alqalyq otyrystar hattamalary, tehnıkalyq, ǵylymı jáne saraptamalyq keńesterdiń jáne basqalarynyń hattamalary. Birlesken otyrystardyń hattamalarynda otyrysqa qatysqan uıymdar hattamalarynyń rettik nómirlerinen turatyn quramdas nómirler bolady. Hattamalardyń kóshirmeleri nemese qabyldanǵan sheshimder hattamadan úzindi kóshirme retinde múddeli uıymdar men laýazymdy tulǵalarǵa taratylý kórsetkishine sáıkes jiberiledi. Taratylý kórsetkishin qaralǵan máseleni ázirlegen qurylymdyq bólimsheniń jaýapty oryndaýshysy jasap, qol qoıady jáne qurylymdyq bólimsheniń basshysy bekitedi. Hattamalardyń kóshirmeleri men olardyń úzindi kóshirmeleri uıym mórimen kýálandyrylady. 6. Aktini daıyndaý men rásimdeý tártibi 46. Akt mazmuny belgilengen faktiler men oqıǵalardy rastaıtyn aqparat bolyp tabylady. Akt atalmysh faktty rastaıtyn birneshe tulǵalarmen qurastyrylady (qabyldap - tapsyrý (jumystardy, materıaldyq qundylyqtardy, qujattardy), zertteý (qaýipsizdik tehnıkasynyń, órt qaýipsizdiginiń jaı-kúıi, eńbek jaǵdaıynyń is-áreketi nátıjesinde), synaq (úlgilerdiń, júıelerdiń, tehnologııalardyń), joıýǵa bólý (materıaldyq qundylyqtardy, qujattardy), berý, bekitilgen túgendeýdi tehnıkalyq (atqarylǵan jumystardyń, bas tartýlardyń, baıqaýlardyń, bas tartýlardy joıý, salystyryp tekserýlerdiń, kórsetilgen qyzmetterdiń jáne taǵy basqa) tekserý erejeleriniń buzylýyn, apattardy, jazataıym oqıǵalardy, uıymdardy joıýdy anyqtaıdy (bekitedi). Akt jalpy blank negizinde osy Úlgilik qaǵıdalardyń 8-qosymshasyna sáıkes nysanda rásimdeledi. Uıym ishinde jasalǵan jáne onyń sheginen shyqpaıtyn aktini blankisiz rásimdeýge bolady. Akt derektemeleri: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Eltańbasy nemese emblema, logotıp, taýar belgisi (qyzmet kórsetý belgisi) osy Úlgilik qaǵıdalardyń 18, 19-t. talaptary eskere otyryp; 2) uıymnyń resmı ataýy; 3) qujat túriniń ataýy; 4) kúni; 5) aktiniń tirkeý nómiri (ındeksi); 6) akti shyǵarylǵan jer; 7) bekitý grıfi (keıbir jaǵdaıda); 8) mátinniń taqyryby; 9) mátini; 10) qoly bolyp tabylady. Akt mátini kirispe, aıqyndaýshy eki bólikten turady. Kirispede akti jasaýdyń negizi kórs